Dwa dni, dwie niezwykle ważne rocznice i jedna wspólnota, którą łączy przywiązanie do historii, tradycji i rodzinnej ziemi. 10 i 11 listopada Gmina Zator przybrała biało-czerwone barwy, aby wspólnie uczcić 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości oraz 734. rocznicę lokacji naszego miasta. Był to czas pełen wzruszeń, patriotycznej refleksji, dumy z przeszłości i wdzięczności wobec tych, którzy przez pokolenia tworzyli historię naszej Ojczyzny – tej wielkiej, polskiej, i tej najbliższej, zatorskiej.
Tegoroczne obchody miały wyjątkowo bogaty charakter. Uroczysta Sesja Rady Miejskiej, uhonorowanie ks. kan. Jacka Wieczorka tytułem „Zasłużony dla Ziemi Zatorskiej”, występy młodych mieszkańców – przedstawicieli zatorskich szkół, historyczna refleksja, wspólna modlitwa, złożenie kwiatów pod pomnikiem, spotkania z lokalnym dziedzictwem oraz koncert „Melodie Wolności” złożyły się na dwudniowe święto, które przypomniało, że historia nie jest wyłącznie zapisem minionych wydarzeń. Jest przede wszystkim opowieścią o ludziach, ich wartościach, odwadze, pracy i miłości do miejsca, z którego pochodzą.
10 listopada – historia miasta, duma z Ojczyzny i wyjątkowi ludzie naszej wspólnoty
Pierwszy dzień obchodów, 10 listopada, upłynął pod znakiem refleksji nad historią Zatora i Polski. W Regionalnym Ośrodku Kultury w Zatorze odbyła się XXXIII Uroczysta Sesja Rady Miejskiej, która zgromadziła przedstawicieli samorządów, instytucji, organizacji społecznych, służb mundurowych, duchowieństwa oraz mieszkańców naszej gminy.
Uroczystość rozpoczęła się chwilą ciszy poświęconą pamięci zmarłej niedawno Marii Madej – Zasłużonej dla Ziemi Zatorskiej, mieszkańców gminy, którzy odeszli w minionym roku, oraz ofiar tragicznego zamachu w Krakowie.
W swoim wystąpieniu Burmistrz Zatora Szymon Matyja podkreślił wyjątkowy wymiar obu obchodzonych rocznic. Zwrócił uwagę, że choć od lokacji Zatora i odzyskania przez Polskę niepodległości dzielą nas stulecia, oba wydarzenia łączy umiłowanie wolności, przywiązanie do własnej ziemi, poczucie wspólnoty i odpowiedzialność za przyszłe pokolenia.
Burmistrz Zatora przypomniał, że 734 lat historii naszego miasta to przede wszystkim historia ludzi – ich codziennej pracy, marzeń, rodzin, troski o bliskich i zaangażowania w rozwój miejsca, które nazywają swoim domem. To dzięki kolejnym pokoleniom mieszkańców Zator zachował swoją tożsamość, tradycje i wyjątkowy charakter.
Szczególnie mocno wybrzmiała myśl, że współczesne pokolenie mieszkańców jest spadkobiercą dorobku poprzedników, ale jednocześnie ponosi odpowiedzialność za to, jaką przyszłość pozostawi następnym pokoleniom.
W wystąpieniu wiele miejsca poświęcono również ludziom, którzy każdego dnia budują siłę lokalnej wspólnoty. Burmistrz podziękował przedsiębiorcom, rolnikom, wędkarzom, pszczelarzom, nauczycielom, pracownikom kultury i ochrony zdrowia, sportowcom, społecznikom, organizacjom pozarządowym, kołom gospodyń wiejskich, druhnom i druhom OSP, służbom mundurowym, samorządowcom oraz wszystkim mieszkańcom angażującym się w życie gminy.
Podkreślił, że prawdziwy rozwój nie sprowadza się wyłącznie do inwestycji i infrastruktury, ale wyraża się przede wszystkim w jakości życia, wzajemnej życzliwości, solidarności i poczuciu przynależności do wspólnoty.
Swoje przemówienie Burmistrz zakończył słowami, które stanowiły piękne podsumowanie idei tegorocznych obchodów:
„Ojczyzna to nie tylko historia, granice i symbole narodowe. Ojczyzna to przede wszystkim ludzie. Ci, którzy byli przed nami, ci, którzy są z nami dzisiaj, i ci, którzy przyjdą po nas”.
„Zasłużony dla Ziemi Zatorskiej” – wyrazy uznania dla ks. kan. Jacka Wieczorka
Jednym z najważniejszych i najbardziej podniosłych momentów uroczystej sesji było wręczenie ks. kan. Jackowi Wieczorkowi tytułu „Zasłużony dla Ziemi Zatorskiej”, przyznanego uchwałą Rady Miejskiej w Zatorze z 27 października 2026 roku.
To wyjątkowe wyróżnienie stanowi wyraz wdzięczności i uznania za wieloletnią posługę kapłańską, zaangażowanie w życie lokalnej społeczności oraz wkład w budowanie duchowego i społecznego dziedzictwa Zatora.
Sylwetkę i zasługi uhonorowanego przedstawiła wiceprzewodnicząca Rady Miejskiej Agnieszka Kuzia. Następnie ks. kan. Jacek Wieczorek odebrał wyróżnienie, dokonał wpisu do księgi pamiątkowej i skierował do zgromadzonych słowa podziękowania.
W swoim wystąpieniu podkreślił, że przyznany tytuł jest dla niego wielkim zaszczytem, a podejmowane przez lata działania traktował przede wszystkim jako realizację kapłańskiego powołania i służbę drugiemu człowiekowi. Nawiązał także do wielowiekowej obecności parafii w historii miasta, przypominając o roli kolejnych pokoleń duchownych w życiu religijnym, społecznym i charytatywnym Zatora.
Ksiądz Kanonik wskazał również na znaczenie współpracy i zgody w samorządzie. Podkreślił, że wzajemny szacunek i wspólne działanie na rzecz mieszkańców są fundamentem dobrego rozwoju lokalnej wspólnoty.
Przyznany tytuł jest nie tylko osobistym wyróżnieniem dla ks. kan. Jacka Wieczorka, ale także okazją do podkreślenia wartości wieloletniej, często cichej i niewidocznej na co dzień służby drugiemu człowiekowi.
Patriotyczne pokolenia i lekcja historii
Uroczysty charakter sesji dopełnił program artystyczny przygotowany przez dzieci i młodzież ze szkół z terenu Gminy Zator (z Grodziska, Podolsza oraz Graboszyc). Młodzi wykonawcy poprzez patriotyczne występy przypomnieli o wartościach, które przez pokolenia pozwalały Polakom zachować narodową tożsamość i marzyć o wolnej Ojczyźnie.
Szczególnym elementem uroczystości był również wykład dr. hab. Konrada Meusa, profesora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, poświęcony wydarzeniom Wiosny Ludów. Historyczna opowieść, uwzględniająca również losy Zatora i okolic, pozwoliła spojrzeć na dzieje naszej ziemi w szerszym kontekście polskiej i europejskiej historii.
Uroczystą sesję zakończyło wysłuchanie hejnału Zatora – symboliczny akcent przypominający o wielowiekowej tradycji naszego miasta.
11 listopada – pamięć o bohaterach i hołd dla tych, którzy walczyli o wolną Polskę
Drugi dzień obchodów, Narodowe Święto Niepodległości, miał równie szczególnie uroczysty i podniosły charakter. Mieszkańcy naszej Małej Ojczyzny wspólnie oddali hołd wszystkim pokoleniom Polaków, którzy walczyli, cierpieli i poświęcali swoje życie, aby Polska mogła być wolna.
Obchody rozpoczęły się w kościele parafialnym w Zatorze. Jeszcze przed Mszą Świętą Zatorska Orkiestra Dęta wykonała pieśni patriotyczne, wprowadzając zgromadzonych w nastrój refleksji i wspólnego świętowania. Następnie pod przewodnictwem Dziekana Dekanatu Zator – ks. kan. Roberta Anusiewicza sprawowana była Msza Święta w intencji Ojczyzny oraz mieszkańców Miasta i Gminy Zator.
Po zakończeniu nabożeństwa uczestnicy uroczystości udali się na cmentarz komunalny, gdzie przy Pomniku Pamięci Polaków poległych na frontach w powstaniach, oddziałach partyzanckich, II wojny światowej, zamordowanych w hitlerowskich i stalinowskich obozach zagłady oraz więzionych i zamordowany UB PRL złożono kwiaty. Był to moment szczególnej zadumy i wdzięczności wobec tych, którzy na przestrzeni dziejów oddali życie za wolność, niepodległość i suwerenność Polski.
Podczas uroczystości okolicznościowe przemówienie wygłosił Przewodniczący Rady Miejskiej w Zatorze - Stanisław Orlicki. Nawiązując do symbolicznego znaczenia miejsca, w którym zgromadzili się uczestnicy obchodów, przypomniał, że historia Polski to nie tylko wielkie bitwy, nazwiska dowódców i przełomowe wydarzenia, ale przede wszystkim losy konkretnych ludzi – ich odwaga, patriotyzm, poświęcenie i gotowość do stawiania dobra Ojczyzny ponad własne bezpieczeństwo.
Szczególnie poruszającym elementem wystąpienia było przywołanie historii mieszkańców ziemi zatorskiej, którzy aktywnie włączyli się w działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości. Przewodniczący przypomniał, że już 23 lutego 1913 roku w Zatorze rozpoczął działalność miejscowy Związek Strzelecki. W spotkaniu organizacyjnym uczestniczyło około 35 osób. Była to grupa ludzi, którzy nie tylko marzyli o wolnej Polsce, ale również przygotowywali się do walki o jej niepodległość.
Przewodniczący Rady Miejskiej w Zatorze wskazał na nazwiska tych, którzy z naszej Małej Ojczyzny wyruszyli by dać wolność Polsce. Za każdym z tych nazwisk kryje się osobna historia – człowiek, jego rodzina, marzenia i decyzja o poświęceniu własnego życia dla sprawy większej niż osobiste szczęście. Byli to ludzie stąd, z naszej ziemi, naszych miejscowości i rodzin. Ich losy pokazują, że Zator i okoliczne wsie miały swój rzeczywisty udział w drodze Polski do niepodległości.
Stanisław Orlicki przypomniał również o odsłoniętej 7 listopada ubiegłego roku, wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej, tablicy upamiętniającej ochotników do Legionów Polskich z Zatora i okolic. Umieszczona na budynku Urzędu Miejskiego tablica stanowi trwały znak pamięci o lokalnych bohaterach i przypomina, że wielka historia narodowa ma również swoje lokalne oblicze.
Zator – miejsce, w którym historia wciąż żyje
Listopadowe świętowanie było również okazją do odkrywania historii naszej Małej Ojczyzny i spotkań z lokalnym dziedzictwem.
Przez oba dni w Galerii Szklanej Regionalnego Ośrodka Kultury można było oglądać wystawę multimedialną „Ojczyzna – Zator – Ludzie – Miejsca – Chwile”, przygotowaną w ramach cyklu „Z dziejów naszych…”. Ekspozycja pozwoliła spojrzeć na historię przez pryzmat miejsc, wydarzeń i ludzi, którzy na przestrzeni lat współtworzyli tożsamość Zatora.
11 listopada Rynek Kultury zamienił się natomiast w prawdziwe miejsce spotkań z przeszłością, tradycją i lokalną twórczością. W ramach wydarzenia „Rynek Wspomnień” mieszkańcy mogli uczestniczyć w warsztatach artystycznych „ZatorART – malujemy pocztówki”, tworzyć własne prace na małych płótnach, przygotowywać magnesy i butony oraz spróbować swoich sił w pieczeniu, zgodnie z tradycją tych dni, rogalików marcińskich.
Była to propozycja łącząca pokolenia – pełna kreatywności, wspólnego działania i radości z odkrywania lokalnych tradycji.
Szczególne miejsce zajęła również prezentacja „Dzieje Ziemi Zatorskiej”, przygotowana przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Zatorskiej. Udostępnione zbiory historyczne pozwoliły odwiedzającym bliżej poznać bogatą przeszłość miasta i okolic, a także zobaczyć, jak wiele cennych świadectw historii kryje nasza ziemia.
Takie spotkania przypominają, że dziedzictwo lokalne nie jest zamkniętym rozdziałem w książce. To żywa opowieść, którą warto poznawać, pielęgnować i przekazywać dalej.
„Melodie Wolności” – muzyczna opowieść o miłości do Ojczyzny
Pięknym zwieńczeniem dwudniowych obchodów był koncert patriotyczny „Melodie Wolności”, który odbył się w sali koncertowej Regionalnego Ośrodka Kultury w Zatorze.
Wydarzenie rozpoczęło się minutą ciszy, poświęconą pamięci wszystkich, którzy oddali życie w walce o wolną Polskę, oraz ofiar zamachu w Krakowie.
Publiczność powitali dyrektor Regionalnego Ośrodka Kultury Elżbieta Mostowik oraz reprezentujący Burmistrza Zatora Mateusz Kaleta, kierownik Referatu Cyfryzacji i Komunikacji Społecznej.
Następnie scena należała już do artystów, którzy poprzez muzykę zabrali publiczność w niezwykłą podróż przez polską historię, tradycję i współczesną kulturę.
Przed zgromadzonymi zaprezentowali się soliści i zespoły wokalne działające przy Regionalnym Ośrodku Kultury, Zatorska Orkiestra Dęta oraz Zespół Śpiewaczy Podolszanka. Wystąpił również Zespół Uniwersytetu Trzeciego Wieku, wnosząc do koncertu piękny akcent międzypokoleniowej aktywności i artystycznej pasji.
W programie znalazły się znane i bliskie sercom Polaków pieśni patriotyczne oraz żołnierskie, takie jak „Rozkwitały pąki białych róż”, „O mój rozmarynie” czy „Maki”. Nie zabrakło również utworów współczesnych – „Kocham Cię Polsko”, „Kocham wolność” i „Mamo, tyś płakała”. Całość dopełniły piękne akcenty muzyki ludowej w wykonaniu Podolszanki.
Koncert pokazał, jak niezwykłą siłę ma muzyka, która potrafi łączyć pokolenia, przywoływać wspomnienia i wyrażać uczucia, których czasami nie sposób opisać słowami.
Na jednej scenie spotkali się najmłodsi wykonawcy, młodzież, dorośli i seniorzy. Różne pokolenia, różne doświadczenia, ale wspólne emocje i przywiązanie do polskiej tradycji.
W przygotowanie koncertu zaangażowani byli instruktorzy Regionalnego Ośrodka Kultury: Joanna Krzyżak, Małgorzata Szybisty-Maj, Edyta Stasik oraz Łukasz Jabcoń. Dzięki ich pracy, pasji i zaangażowaniu publiczność mogła uczestniczyć w wydarzeniu, które stało się nie tylko artystycznym podsumowaniem obchodów, ale również wyjątkowym wyrazem lokalnego patriotyzmu.
Historia zobowiązuje. Przyszłość budujemy razem.
Tegoroczne obchody 108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości i 734. rocznicy lokacji Zatora były czymś więcej niż tylko uroczystym upamiętnieniem dwóch ważnych dat w kalendarzu.
Były przypomnieniem, że wielka historia Polski i wielowiekowe dzieje naszego miasta mają wspólny mianownik – ludzi, którzy potrafili troszczyć się o swoją Ojczyznę, zachować tożsamość, pielęgnować tradycje i przekazywać wartości kolejnym pokoleniom.
To właśnie mieszkańcy, ich codzienna praca, zaangażowanie, wzajemna życzliwość i poczucie odpowiedzialności sprawiają, że Zator jest czymś więcej niż tylko miejscem na mapie. Jest naszą wspólną historią, domem i Małą Ojczyzną.
W tych wyjątkowych dniach szczególnie mocno wybrzmiało przesłanie, że niepodległość zaczyna się od odpowiedzialności, patriotyzm od codziennych postaw, a siła wspólnoty od wzajemnego szacunku i umiejętności bycia razem.
Dziękujemy wszystkim mieszkańcom, gościom, artystom, wykonawcom, organizatorom, instytucjom, stowarzyszeniom i osobom zaangażowanym w przygotowanie tegorocznych uroczystości. Dziękujemy za obecność, wspólne świętowanie, pielęgnowanie pamięci i tworzenie atmosfery, która na długo pozostanie w naszych sercach.
Niech biało-czerwona flaga, która towarzyszyła nam podczas tych listopadowych dni, będzie nie tylko symbolem narodowej dumy, ale także przypomnieniem, że łączy nas wspólna historia, wspólna teraźniejszość i odpowiedzialność za przyszłość.
Niech żyje Gmina Zator! Niech żyje nasza Mała Ojczyzna! Niech żyje wolna i niepodległa Polska!
Fot: M. Kaleta, Ł. Dziedzic
